Advertisements

ZABORAVLJENA DOLINA KRALJEVA

Dok znatiželju naučnika širom sveta i dalje zaokuplja ideja o Atlantidi, mitskom ostrvu i civilizaciji, arheolozi ne odustaju od istraživanja i najskrivenijih delova pet milenijuma starih egipatskih piramida, a turizam na arehološkim lokalitetima u svetu cveta po principu „vidite ove ostatke, e sad zamislite…“, mi u Srbiji uskraćni smo za to da čak i zamislimo: da li ste se ikada zapitali i pokušali da saznate kako su na primer izgledale kraljevske palate naše najvažnije dinastije, osnivača Srbije – loze Nemanjića?

Ovako je možda izgledao dvor Stefana Nemanje u Deževskoj dolini

Ovako je možda izgledao dvor Stefana Nemanje u Deževskoj dolini

Ajde što možda šira javnost i nije (mada bi bilo žalosno da i takve znatiželje nema), šokantno je to da po tom pitanju izostaje bilo kakvo angažovanje stručnjaka.

Stefan Nemanja

Stefan Nemanja

Iako su istorijske činjenice da su Stefan Nemanja i bar šestorica njegovih potomaka, sa titulom kralja, vladali Srbijom iz Deževske doline kraj Novog Pazara, ovaj prostor je potpuno zanemaren, minimalno arhološki istražen, daleko do mesta koje zaslužuje u srpskoj istoriji.

Toliko istorije na tako malo prostora

Meštani ove „doline kraljeva“ smatraju da ne postoji par kvadratnih kilometara teritorije Srbije sa više istorije od Deževe i okoline.

Deževska dolina - u njoj rođeno šest srpskih kraljeva

Deževska dolina – u njoj rođeno šest srpskih kraljeva

– Tu su Petrova crkva, najstarija hrišćanska bogomolja na Balkanu, Đurđevi Stupovi i ostaci saborne crkve iz sredine XIII veka čije su temelje seljani slučajno otkrili tokom oranja. Naravno, tu je i rodna kuća Svetog Save koju danas „krasi“ jedan metalni krst i ništa više. Umesto da se sve to istraži i otkrije, ovi lokaliteti su zarasli u korov, a mogli bi da budu mesto hodočašća, mesto gde će deca iz cele Srbije učiti o našoj istoriji, ali i turistička atrakcija – priča Mirko Popovac, publicista iz Deževe.

Ostaci Saborne crkve iz 13. veka

Ostaci Saborne crkve iz 13. veka

Tužno je to što današnja deca trče upravo po istim livadama gde su nekada gazali srpski prinčevi i kraljevi, a nisu ni svesni šta zemlja ispod krije. Što na mestu odakle su vladali moćni srpski srednjovekovni vladari nema nikakvog obeležja da to parče krije neverovatne priče i tajne života iz tog slavnog perioda srpske istorije. Tužno je i što je mesto gde se rođen Sveti Sava obeleženo samo jednim metalnim krstom!

Sveti Sava

Sveti Sava

Nikada završena istraživanja

Popovac i njegove komšije su ubeđeni i da su Deževskom dolinom vekovima dominirali dvorci Nemanjića, odakle su rodonačelnik ove dinastije i njegovi naslednici upravljali Srbijom, ali smatraju da nikada nisu uloženi napori da se ostaci tih građevina otkriju.

Putokaz ka rodnom selu prvog srpskog arhiepiskopa Svetog Save

Putokaz ka rodnom selu prvog srpskog arhiepiskopa Svetog Save

Da je ovaj kraj nedovoljno arheološki istražen slažu se i stručnjaci koji sa žaljenjem konstatuju da su na lokalitetu Brest, za koje se smatra da je mesto rođenja Rastka Nemanjića – Svetog Save, započeta, ali nikada završena ispitivanja.

Metalni krst obeležava mesto gde je rođen Sveti Sava

Metalni krst obeležava mesto gde je rođen Sveti Sava

– Sondažna istraživanja terena su otkrila ostatke jednobrodne crkve, a na osnovu neravnina se može zaključiti da se tu nalazi i nekoliko građevina. Rezultati tog istraživanja nikada nisu objavljeni, niti su istraživanja nastavljena – kaže arheolog Dragica Premović Aleksić.

Pretpostavke

Ova bivša direktora Muzeja „Ras“ i autorka kapitalnog dela „Arheološka karta Novog Pazara, Tutina i Sjenice“ dodaje da su istorijski podaci da je kralj Dragutin imao dvor u Deževi i da se na osnovu toga može pretpostaviti i da su odatle stolovali i njegovi preci, među kojima je i osnivač dinastije Stefan Nemanja.

Grad Ras služio je kao vojno utvrđenje

Grad Ras služio je kao vojno utvrđenje

– Kada je reč o dvoru Stefana Nemanje, na osnovu zapisa vizantijskog istoričara Kinama, u kojem je opisao ratovanje Manojla Komnena protiv Srba 1151. godine i „paljenje zgrada namenjenih velikom županu za vladarsko središte“, možemo pretpostaviti da se on sastojao od drvenih kuća koje su činile kompleks ograđen drvenom-palisadnom ogradom. Stambeni objekti su bili na jednoj strani kompleksa, a ekonomski na drugom. Očigledno je da je Nemanjin dvor, kao i njegovih naslednika, bio sa većim i bolje građenim objektima, ali se ipak radilo o skromnim rezidencijama – ističe Premović Aleksić.

Ostaci Rasa u korovu

Ostaci Rasa u korovu

Ona veruje da dvori Nemanjića u Deževskoj dolini nisu ličili na zamke srednjovekovne zapadne Evrope i da nisu služili kao vojna utvrđenja.

– Kao vojno utvrđenje korišćena je tvrđava Ras, na čijoj je severnoj strani, nakon dolaska Nemanje na vlast, dozidan rezidencijalni kompleks koji je imao i ogromnu žitnicu. Sa zapadne strane kompleksa podignuta je i polukružna kula koja je korišćena kao stambeni prostor, po ugledu na zapadnoevropske kule. Istraživači Rasa su zaključili i da je ova tvrđava u vreme Nemanjića služila kao sklonište u kom je boravio vladar i gde je bila smeštena državna riznica – dodaje Premović Aleksić.

Petrova crkva, najstarija hrišćanska bogomolja na Balkanu

Petrova crkva, najstarija hrišćanska bogomolja na Balkanu

U Deževi rođeno šest kraljeva i Sveti Sava

Na osnovu istorijskih izvora može se zaključiti da su u Deževi rođeni Stefan Prvovenčani, njegovi sinovi, kraljevi Radoslav koji je u Rasu imao kovnicu novca i Vladislav, ktitor Mileševe. U ovom selu rođeni su i kraljevi Uroš, ktitor Sopoćana, Dragutin, kao i Milutin koji je stolno mesto iz Rasa prebacio na Kosovo, a potom u Skoplje.

– Rođeno je šest kraljeva i prvi srpski arhiepiskop Sveti Sava, ali nema nikakvih podataka da su u ovom kraju rođeni carevi Dušan Silni i Uroš Nejaki – zaključuje Premović Aleksić.

 

Izvor: Blic

Advertisements

Posted on 28. decembra 2017., in Iz istorije. Bookmark the permalink. Postavite komentar.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: