Advertisements

Kad je vojska u pitanju, car Dušan Silni je najviše verovao četi plaćenika, a posebno jednom Nemcu

Kada su u pitanju srpski vladari, ime Stefana Uroša IV Dušana Nemanjića, u narodu poznatog i kao car Dušan Silni, stoji zapisano zlatnim slovima, što zbog činjenice da je Srbija pod njegovim vođstvom proširila svoju teritoriju sve do grčkog mora, što zbog Dušanovog zakonika koji je uz Zakonopravilo Svetog Save, najvažniji zakon srednjovekovne Srbije. Pored toga, on je poslednji iz loze Nemanjića koji je imao titulu kralja, pre nego što se na Uskrs 1346. godine proglasio za cara.

Car Dušan

Opčinjen vladavinom, tada mladi kralj Stefan Dušan, 1331. godine, ratovao je protiv rođenog oca, kralja Stefana Uroša III Dečanskog, koji je kao stari vladar umesto Dušanu, želeo da prema nagovoru svoje druge žene, Marije, presto ustupi svom mlađem sinu, Simeonu Urošu Nemanjiću (Siniši). Nakon što je pobedio oca, car Dušan, tada još uvek sa titulom kralja, započeo je svoje bitke za proširenje teritorije tadašnje Srbije. U tim pohodima, on se oslanjao i na vitezove plaćenike, „vagabundo ratnike“ koji su za određene beneficije i novac ratovali na strani kraljeva i careva koji su mogli da ih plate.

Kako to obično biva, i ovde se izdvojilo jedno ime u vidu nemačkog viteza – Palmana Brahta, čija je životna priča dostojna knjige ili u najmanju ruku, holivudskog filma.

Palman, koji je rođen 1290. godine na području Štajerske u Austriji, od rane mladosti se suočavao sa nedaćama, pošto je rođen sa defektom usana poznatim i kao dvostruka zečija usna. Taj detalj, kao i jedna neuzvraćena ljubav, obeležiće njegov kasniji život i verovatno će biti jedan od razloga zašto je lutao Evropom kao vitez plaćenik.

Vitešku službu je započeo sa 16 godina kod Hajnriha od Istrije, i kod njega je službovao sve do svoje dvadesete godine, kada mu otac iznenada umire. Nakon toga, on se vraća u Austriju, gde na poziv austrijskog kneza, stupa kod njega u službu kao vitez.

Slomljeno srce, operacija zečije usne u Veneciji i put u Svetu Zemlju

Palman je sa 27 godina upao u tešku depresiju, nakon što je shvatio da mu ni operacija deformiteta usne na koju je otišao u Veneciju, neće pomoći da osvoji srce jedne grofice iz njegove zemlje. Zbog toga, on je u narednim godinama išao na razne viteške turnire gde se sa uspehom borio. Prema postojećim zapisima, tokom tih borbi, on je tokom okršaja sa drugim vitezovima na borbama, stekao snagu, kao i impozantne veštine vladanja oružijem, kao i tehniku ratovanja. Međutim, tolike borbe nisu prošle bez posledica, pa je tako tokom jednog okršaja ostao bez prsta na ruci.

Sve to, uz činjenicu da je i dalje bio nesrećno zaljubljen, uticalo je na njegovu odluku da se sa grupom vitezova uputi put Jerusalima i Svete Zemlje. Kako se ispostavilo, upravo taj put, povezao je njega i cara Dušana.

Zbog Palmana je i Dušan Silni menjao svoje odluke

Naime, kako su srpski vladari počeli da za svoje vojne pohode koriste usluge vitezova plaćenika nekoliko decenija unazad, ova praksa nije zaobišla ni cara Dušana, koji je u vreme upoznavanja sa Palmanom i dalje imao titulu kralja. Prema dostupnim informacijama, njegovo ime se prvi put vezuje za Srbiju 1331. godine, kada ga je „mladi“ kralj, Stefan Dušan, angažovao u borbi protiv svog oca, Stefana Dečanskog. Od trenutka u kojem je Dušan pobedio svog oca u borbi za presto, Palman Braht je bio uz njega sve do smrti najvećeg vladara u istoriji Srba.

Prema rečima Dejana Ristića, našeg istoričara, odnos njih dvojice je prevazilazio uobičajeni odnos „sluga – gospodar“ pošto je zbog njega, jedan od najstrožijih i najratobornijih vladara Srbije, jednom prilikom povukao svoju odluku, što nije bio čest slučaj kada se radilo o caru Dušanu.

Ristić
– Zanimljiv i indikativan detalj o odnosu cara Stefana Uroša Dušana IV Silnog i njegovog viteza, vojnog starešine i osobe od posebnog poverenja Palmana Brahta odnosi se na događaj iz 1355. godine. Naime, moćno i prosperirajuće srpsko carstvo privlačilo je sredinom 14. stoleća pažnju brojnih centara moći, uključujući tu i samo središte Rimokatolične crkve – Svetu Stolicu. U nameri da srpskog cara privoli da se prikloni rimokatoličanstvu, makar i kroz formu unije, papa rimski uputio je 1355. godine posebnu grupu svojih ličnih izaslanika. Predvođeni biskupom Petrom Tomom stigli su u Srbiju sa misijom da cara Dušana i carsku porodicu pounijate.

Nakon susreta i razgovora sa papinim izaslanicima car Dušan je, promenivši svoje dotadašnje mišljenje o uniji, zabranio rimokatolicima na svome dvoru i u oružanim snagama da prisustvuju misi koju je biskup trebalo da održi tokom svog boravka u Srbiji.

Car je, štaviše, svojim rimokatoličkim podanicima zapretio da će oslepeti svakoga ko tu naredbu prekrši. Palman i čitava tzv. alemanska garda su prkosno prisustvovali misi govoreći da je njima važnija vera od službe caru. Uprkos javno izrečenoj pretnji car nije sankcionisao svoje rimokatoličke podanike, a među njima ni vernog i hrabrog Palmana Brahta – rekao nam je Ristić, dodavši da je Palman nesumnjivo bio čovek koji je uživao ogromno poštovanje i poverenje od strane cara Dušana.

O prisustvu Palmana u vojsci cara Dušana, pisano je i u knjizi “ Svakodnevni život u srednjovekovnoj Srbiji (Daily life in medieval Serbia) koju potpisuje grupa autora: Marko Popović, Smilja Marjanović – Dušanić i Danica Popović.

– U čuvenoj bici kod Velbužda 1331. godine, na strani vojske cara Dušana, nalazilio se hiljadu španskih konjanika. Car Dušan je preferirao zapadne plaćenike, zato što su bili dobro naoružani, istrenirani i taktički veoma disciplinovani. Komandir i njegov lični čuvar, bio je nemački vitez plaćenik, Palman, koji je u službi srpskog cara proveo više od dvadeset godina. Filip De Mezie je rekoa 1354. godine da je car zadržao brojne plaćenike, kao i da je u njegovoj službi bilo dosta nemačkih plemića. Tokom vladavine, car Dušan je imao, kako se čini, ličnu gardu od 300 nemačkih vitezova – stoji u knjizi.

Jedna od najbliskijih osoba

Palmanovo viteško iskustvo, kao i činjenica da je u Srbiju došao sa četrdeset godina, uticali su na to da od cara Dušana dobija zadatke od najveće državne važnosti. Primera radi, kada je trebalo da se uguši neka buna unutar naroda ili da se smiri pobuna u vojsci, Palman je bio taj koji je išao na lice mesta i rešavao stvari. Naravno, nalazio se i na čelu snaga koje su išle u Dušanove osvajačke pohode ka širenju granica Srbije.

Rame uz rame, sa Dušanom Silnim, Palman je bio na čelu vojke koja je brojala oko 300 njegovih plaćenika, koji su redom odnosili pobede i pripajali tadašnjoj Srbiji Strumicu, Prilep, Ohrid, Ser, Halkidiki, Svetu Goru, Albaniju, Epis i Tesaliju, a prema navodima, najverovatnije se nalazio i među borcima koji su 1353. godine pripojili Dušanovoj Srbiji i Beograd, koji su osvojili u borbi protiv ugarskog kralja Lajoša.

Svi ti osvajački pohodi Dušana Silnog, proširili su Srbiju od Dunava na severu, Kornita na jugu, Jadranskog mora na zapadu i do Egejskog mora na istoku. Nesumnjivo, u svim tim bitkama, kao i u utvrđivanju novih granica, znanje i junaštvo Palmana Brahta, bilo je od velike važnosti za Dušanovu vojsku.

Nije samo bio ratnik, već i provodadžija

Dokaz koliko je Dušanu nemački vitez bio bitan i važan, nalazi se i u nekim pisanim dokumentima u kojima stoji da je Palman, kao osoba od poverenja, bio zadužen i za posredovanje u drugoj ženidbi cara Dušana, koja se nikada nije dogodila usled spleta okolnosti. Naime, budući da posle četiri godine braka sa bugarskom princezom Jelenom nije imao dece, Dušan je u potrazi za naslednikom, odlučio da se ponovo oženi. Izbor je tom prilikom pao na kćerku nemačkog cara Fridriha Lepog Habsburga. Palman je tom prilikom poslat u Dubrovnik da doprati poslanstvo Austrije, što zbog činjenice da je poznavao nemački jezik, što zbog toga što je bio jedan od retkih kojima je Dušan verovao. Međutim, nesuđena nevesta cara Dušana je u međuvremenu iznenada preminula i Palmanov posao nikada nije obavljen do kraja i to je prema zapisima iz tog doga, bio jedini njegov neobavljen posao za vreme službovanja kod Dušana. Spletom srećnih okolnosti, car Dušan i carica Jelena su ipak dobili naslednika 1337. godine u vidu Stefana Uroša IV Nejakog.

Do smrti veran caru Dušanu

Prema dostupnim podacima, poslednji susret cara Dušana i prema Ristićevim rečima, njegovog najodvažnijeg, a može se reći i najvernijeg viteza, Palmana Brahta, odigrao se 1355. godine, kada ga je srpski vladar poslao u boj u Severnu Dalmaciju, kako bi od Ugara odbranio Skradin i Klis. Svega nepunih mesec dana kasnije, car Dušan Silni je preminuo pod nerazjašnjenim okolnostima, mlad i još u punoj snazi.

Posle njegove smrti, Palman je otišao u službu Dušanove sestre, Teodore, udovice hrvatskog bana Mladena III Šubića, gde je prema navodima i neproverenim činjenicama, proveo sve do same smrti, budući da o njegovm životu posle smrti cara Dušana nema previše informacija. Pretpostavlja se da je preminuo oko 1363. godine u Dubrovniku.

Vitez Palman Braht, koji je od bitke na Velbuždu 1331. godine, postao desna ruka najvećeg, a može se slobodno reći i najkontroverznijeg srpskog vladara, cara Dušana Silnog, svojim delovanjem na tlu Srbije 14. veka, zaslužio je svoje mesto u pričama, bajkama i istorijskim predanjima kulturne tekovine našeg naroda. Ako ne zbog hraborsti, onda zbog njegove zaista inspirativne životne priče koja ga je vodila od Austrije, preko Venecije, sve do Srbije.

Paja Jovanovic.jpg

O bliskoj vezi cara Dušana Silnog i Palmana Brahta svedoči i slika čuvenog srpskog slikara Paje Jovanovića koji je naslikao trenutak proglašenja Dušanovog zakonika, a na kojoj se jasno vidi i nemački vitez Braht.

Izvor: Blic.rs

Advertisements

Posted on 24. juna 2019., in Iz istorije. Bookmark the permalink. Postavite komentar.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: