Advertisements

Miloje Vasić, znameniti Gradištanac i Srbin

Miloje Vasić, rođeni Gradištanac, bio je srpski arheolog, profesor na Beogradskom univerzitetu, član SANU Često je apostrofiran i kao „otac srpske arheologije“.grhgejngerjlgnr

Miloje Vasić je rođen 16. septembra 1869. godine u Velikom Gradištu. Njegov otac Milojko Vasić bio je terzija, a majka Persa, rođena Stojadinović – domaćica.  Odrastao je okružen roditeljskom brigom, u nevelikoj porodici, jer je od jedanaestoro dece samo troje – sin Miloje i dve kćerke – preživelo godine ranog detinjstva. Sinu jedincu bila je posvećena osobita pažnja; dobio je sve što je mogla da pruži jedna imućnija srpska građanska porodica sredinom XIX veka: roditeljsku ljubav, ali ne razneženu, već povezanu sa najstrožim patrijarhalnim vaspitanjem, i najviše obrazovanje u prestonici. Odmah po završenim studijama klasične filozofije i arheologije na Velikoj školi u Beogradu, stupio je na rad kao nastavnik gimnazije u Velikom Gradištu 1892. godine, ali tu nije dugo ostao jer je 1895. godine dobio premeštaj za Negotin.


Nekadašnja Gimnazija, danas Srednja škola Veliko Gradište

Sledeće 1896. godine odlazi u Berlin radi daljih studija arheologije, gde ostaje do 1898. godine, kada prelazi u Minhen, gde 1899. godine polaže doktorat na temu kulture i umetnosti antičke Grčke. Iste godine se vraća u Srbiju i dobija zvanje lektora na Velikoj školi. Godine 1904. postaje docent na katedri za arheologiju Univerziteta, 1920. vanredni, a 1922. redovni profesor. Svojim aktivnostima na Univerzitetu, Narodnom muzeju (vršilac dužnosti upravnika od 1906.) i Srpskom arheološkom društvu, on ovu nauku diže na svetski nivo, što je ilustrovano i njegovim članstvom u Ruskom arheološkom društvu u Carigradu, Arheološkom institutu u Berlinu, Bugarskom arheološkom institutu i Londonskom društvu za izučavanje starina.


Knjiga Veliko Gradište u kojoj je pisano i o Vasiću

Na univerzitetu predaje do 1941. kada je razrešen dužnosti. Reaktiviran je 1947. Pored predavanja na Univerzitetu, aktivno učestvuje i u osnivanju Arheološkog instituta. Od 1949. je dopisni, a od 1952. redovni član SANU. Njegov  najznačajniji praktični doprinos arheološkoj nauci je otkriće, tj. sistematsko iskopavanje (1911 – 14. i 1929 – 34) praistorijskog nalazišta u Vinči. Njime je otkrivena jedna dotad nepoznata evropska kultura, a njegovi nalazi menjaju kompletnu naučnu svest o životu na našem kontinentu. Njegova publikacija o iskopavanjia u Vinči u kojoj je izneo tezu da podunavska kultura toga doba  ima svoje korene u egejskoj kulturi sredozemlja i srednje Azije, a da ne potiče iz nordijskih krajeva. „U stručnim krugovima i danas vlada mišljenje da je takav Vasićev postupak naneo velike štete srpskoj arheologiji. Uveren sam da se već sad može pokazati da je to mišljenje pogrešno. Teza o jonskoj koloniji Vinči je neprihvatljiva, ali bi za srpsku arheološku nauku bilo mnogo veće zlo da se Vasić poveo za pomodnim, pseudonaučnim, a, često, i veoma opasnim idejnim strujama koje su bile vodeće u evropskoj arheologiji tridesetih godina ovog veka. Zbog „jonske kolonije“ najviše je trpeo i gubio sam Vasić, dok je njegovo delo o Vinči i danas najbolji putokaz za rešavanje nekih osnovnih problema praistorije Dunavske doline i paradigma za slobodnu naučnu misao i jedan uzorit moralni stav”, kaže Dragoslav Srejović u knjizi Miloje M. Vasić, tvorac srpske arheološke nauke.


Iz knjige Znameniti Požarevljani

Otkopavanje praistorijskog naselja u Vinči, njegovo je životno delo. Stekao je slavu naučnika svetskog glasa.
Naučni rad Miloja Vasića impresionira kako obimom (preko 200 bibliografskih odrednica, uključujući i nekoliko velikih sintetičkih dela), tako i svojom raznovrsnošću (praistorijska, antička i srednjovekovna arheologija, numizmatika, epigrafika, istorija umetnosti, estetika, istorija religije, etnografija). Predmet njegovog  dugogodišnjeg proučavanja bila je srednjevekovna arheologija, umetnost kao i klasična arheologija. Objavio je više od 180 naučnih radova neđu kojima se ističu : „Preistorijska Vinča“, „Arhitektura i skulptura u Dalmacijji“, „Žiča i Lazarica“…. Svome rodnom kraju ostao je veran celog života i sa puno ljubavi govorio je i pisao o Velikom Gradištu.


Miloje Vasić oduvek voleo rodno Gradište

U listu „Pek“, Uprava fonda sirotih đaka, javnih velikogradištanskih škola objavila je: „Javnu zahvalnost Miloju Vasiću, svršenom filozofu, koji je znajući iz iskustva sa kakvim teškoćama ima da se bore siroti đaci prilikom školovanja, da bi ih pomogao, priredio je 26. juna 1892. godine zabavu sa tombolom u njihovu korist. Uprava Fonda izjavljuje g. Miloju blagodarnost na ovom plemenitom preduzeću“. Arheološka istraživanja starog Pinkuma niko nije pre njega, a ni posle, tako iscrpno izvršio, kao što je on to učinio.
U Velikom Gradištu, rodnom mestu poznatog profesora, 20. aprila 2007. postavljena je njegova spomen bista, ispred Srednje škole Veliko Gradište.


Spomen bista ispred škole koja bi trebalo da ponese  ime Miloja Vasića

I to je bio prvi korak ka onome što će uslediti ovih dana. Gradištanska gimnazija, sada Srednja škola, koja osnovana je davne 1879. godine, a koju je Vasić pohađao a potom i predavao  u njoj, biće prva koja će poneti njegovo ime. Ovo je inače, jedina srednja škola na teritoriji gradištanske opštine. Od ove godine ima odeljenje i u Golupcu.

„Procedura promene imena škole je započeta pre dva meseca. Posle dobijenih saglasnosti Školskog odbora, Nastavničkog veća i Saveta roditelja naše škole, kao i Opštinskog veća i Skupštine opštine Veliko Gradište, odluka o promeni imena škole poslata je 20. decembra Ministarstvu prosvete, nauke i tehnološkog razvoja na davanje saglasnosti. Ministarstvo daje saglasnost u roku od 6 meseci, a odluka o promeni imena stupa na snagu od 1. septembra 2018. godine“, kazao  je Zoran Tašić direktor škole.

Zasad ime Miloja Vasića nosi samo osnovna škola u Kaluđerici. O značaju i veličini ovog naučnika svedoči i podatak da se ime znamenitog Gradištanca nalazi i u knjizi „Sto znamenitih Srba iz 1993. godine“.

Miloje Vasić je umro, 4. novembra 1956. u Beogradu. Ovaj tekst nastao je u sklopu projekta “Znameniti Gradištanci na vebu” koji sufinansira Opština Veliko Gradište po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata kojima se ostvaruje javni interes u oblasti javnog informisanja u 2017 .godini.
–  Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.


Preuzeto sa sajta: eBraničevo

Izvori teksta:
Dragoslav Srejović: „Miloje M. Vasić, tvorac srpske arheološke nauke“
Miroljub Manojlović „Značajni Požarevljani“
List „Pek“, Veliko Gradište, broj 4 od 6. septembra 1892. godine.
Enciklopedija Jugoslavije , knjiga 8, izdanje Leksikografskog zavoda, Zagreb, 1971. godine, strana 464
Prezentacija Srednje škole u Velikom Gradištu

 

Advertisements

Posted on 10. januara 2018., in Iz istorije. Bookmark the permalink. Postavite komentar.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

w

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: