Pročitajte prikaz knjige Dobrodošla košava, autora Božidara Brezenščaka Bagole, koji je napisao Dimitrije Janičić iz Beograda. Knjiga je izašla u izdanju izdavačke kuće Orion-art iz Beograda, 2016. godine.

Prikaz knjige:

Roman Dobrodošla košava hrvatskog književnika Božidara Brezenščaka Bagole, koji je svojevremeno (1980) svojim romanom Traganje za samim sobom u izdanju „Prosvete“ ušao u uži izbor za NIN-ovu nagradu, predstavlja izazovnu šetnju kroz sve krajeve nekadašnje Jugoslavije. Naslov se može višestruko razumeti: „hladan vetar s istoka koji naglo snižava temperaturu i donosi svežinu života“, kako na jednom mestu kaže jedna od ličnosti romana, ali i kao simbolična poruka da je dobro što nas je neka košava druge vrste rasturila iz nekadašnje zajedničke države.
Centar zbivanja romana smešten je u Beograd. No, autor koristi ljubavne doživljaje i školovanje svoga junaka Rikarda B. da obuhvati znatno širi prostor nekadašnje Jugoslavije. Pošto glavni junak služi vojni rok u Makedoniji, u romanu su se našli Skoplje i Ohrid. Zbog nekih tekstova koji nisu odgovarali samoupravnom socijalizmu, glavni junak iz Makedonije preko Bugarske beži u Minhen, gde su veoma jake hrvatska i srpska emigracija. Veliki broj Crnogoraca u Beogradu njegova prijateljica slikarka vidi kao opasnost po srpsku naciju. Na putu iz Dubrovnika prema Hercegnovom glavni junak govori o Crnoj Gori, bar onom primorskom delu, kao o Crvenoj Hrvatskoj. Tu prvi put čitam da je Stevan Nemanja došao iz Raške, i razrušio sve hrvatske gradove, iako se u istoriji i arheologiji kao mesto njegovog rođenja pominje Ribnica kod Podgorice iz koje je krenuo na stvaranje države. Autor posebno poglavlje posvećuje uz napomene o Matošu sa kraja 19. veka prilično opterećene nacionalizmom, rano poginulom pesniku Ambru Maroševiću, koga, opet, okupiraju bogumili koji su imali veliki značaj za istoriju bosanskih vladara.
Sarađujući sa Trećim programom Radio Beograda i prevodeći sa slovenačkog na srpski, Rikard B. se službeno nađe i u Ljubljani, odnosno Bledu, opet u ljubavnoj (ne)zgodi, koja ga košta naklonosti njegove beogradslke zaštitnice.
Mnoštvo usputnih likova od Gazda Arsena koji mu izdaje stančić u Zahumskoj, preko dvorišne grupe stanara, kapetana Barage u Skoplju, Janeza Koritnika, sveštenika koji je stručnjak za marksizam, Milana Tasovića, makedonske dragane Ljupče, nemačkog kulturnog atašea Majera, slikarke Vesne, pesnikinje Mire Sekulić, psihijatra lekarke Marović koja sa njim proputuje hrvatsko primorje sa Dubrovnikom, urednice Bogetić, Slovenke Marijance Rojs i da ne nabrajamo u romanu se kreće čitava plejada likova koji manje ili više utiču na život Rikarda B., a sigurno imaju veću ili manju ulogu u kulturnom ili književnom životu šire sredine.
Njegov promiskuitet kao muškarca (nezavršeni teolog koji studira filozofiju), sa jedne strane i njegovo bavljenje pisanjem i prevođenjem da preživi u Beogradu, omogućava mu da u formi razgovora, opisa, komentara – pruži iznenađujuće interesantan prikaz kulturnog života u prvom redu Beograda, ali i drugih delova nekadašnje Jugoslavije. Veći broj ličnosti se dokumentovano pominje imenom i prezimenom, a neke je moguće prepoznati. Povezujući emocionalni život sa poslovima, a usput dotičući ljude koji su zaboravili sve obzire boreći se za karijeru, autor je napravio interesantnu galeriju likova i knjigu koja na neobičan, ali pronicljiv i inventivan način daje presek jednog vremena.
Interesantno je da se autor u knjizi (dokumentarno?!) služi ekavskim i ijekavskim narečjem čime se daje posebna draž Rikardovim razgovorima sa ljudima sa raznih jezičkih područja. Nije on ostavio na miru ni svoje Zagorje, pa je usput komentarisao i poseban doprinos najvećeg sina naših naroda i narodnosti koji je bio njegov zemljak. Mnogi se neće saglasiti sa nekim sudovima autora, što ne znači da im čitanje ove slojevite istorije jednog vremena iz koga izgleda još nismo potpuno izašli neće prirediti zadovoljstvo.
Na kraju glavni junak ipak beži iz Beograda. Jedna od junakinja mu kaže da mu neki beogradski moćnici mogu zaboraviti zavođenje njihovih žena i neka ideološka zastranjivanja, ali neće njegovu „hrvatsku dušu i osećaj katolicizma i hrvatske istorijske celovitosti“. Taj katolicizam, zaista postoji u celoj knjizi, što se, uostalom, može i očekivati od glavnog junaka pa i pisca, koji su prvo teolozi (ako se ne obaziremo na njihov ljubavni život!), a onda obični ljudi.

Dimitrije Janičić

Beograd