Prvi gradonačelnik Beograda: Sin Zmaja od Avale koji je postao vojvoda sa 18 godina

okt 22

Posted by

Biti gradonačelnik jednog grada velika je čast, ali biti prvi gradonačelnik Beograda od stvaranja novovekovne srpske države je zagarantovano mesto u legendi i istoriji. Ilija Čarapić je prvi upravnik sadašnjeg glavnog grada Srbije, a može se slobodno reći da je imao pedigre za tu titulu, iako mnogi Beograđani nisu upućeni u njegovu lozu i delanje tokom mandata.

Stari Beograd, Foto: Arhiva RAS

Ilija Čarapić je bio sin slavnog vojvode Vasilija Vase Čarapića, poznatog i kao Zmaj od Avale, koji je bio jedan od najistaknutijih boraca u ustanku protiv dahija. Ilija je rođen u Belom Potoku 1792. godine, upravo u podnožju Avale, a već sa 18 godina postao je gročanski vojvoda nakon što mu je stric Atanasije poginuo nedaleko od Prahova.

Gradonačelnik Beograda postao je 1839. godine. Da nije imao veze sa velikašima samo preko slavnog oca, govori činjenica da je bio oženjen Stamenkom Karađorđević, ćerkom Đorđa Petrovića Karađorđa.

Za vreme njegovog službovanja počela je besplatna dodela placeva na Terazijama za izgradnju kuća. Tada su Terazije bile periferija grada, pa su se retki odlučivali da tamo uzmu plac, iako su mogli da zagrade onoliko zemljišta koliko su hteli.

Posle sukoba sa knezom Milošem Obrenovićem, Čarapić biva penzionisan. Ponovo je vraćen u službu po Miloševom odlasku sa vlasti. Od početka funkcionisanja opštinske uprave pa do 27. maja 1840. godine, obavljao je dužnost predsednika beogradske opštine. Umro je 21. aprila 1842. Sahranjen je kraj Markove crkve na Paliluli.

Nakon Čarapića, Miloš Bogićević i Mladen Žujović su bili upravitelji varoši Beograda i po zakonu istovremeno predsednici opštine. Ta zakonska odredba ukinuta je 20. decembra 1841. godine.

Uprava varoši je odvojena od opštine i predsednika opštine od tada je birao opštinski zbor. Zbog malog broja pisanih dokumenata, nije za sada moguće tačno utvrditi imena svih predsednika opštine sve do osamdesetih godina 19. veka. Iz istog razloga šturi su i nepotpuni podaci o životu i radu onih čija su imena poznata.

Zna se da je 1844. predsednik opštine bio Jovan Tucaković. Sledeći poznati bio je Stojan Delimarković, trgovac. Obavljao je dužnost predsednika 1855. godine. Zatim slede Gligorije Jovanović, terzija, koji se kao predsednik opštine pominje u 1856. i 1858. godini, Marko Stojković, koji je dužnost obavljao od 1861. do 1862. i Jovan Smiljanić od 1863. do 1866. godine.

Trgovac Mihailo N. Terzibašić dužnost predsednika beogradske opštine preuzeo je 6. septembra 1866. i na njoj ostao do 14. septembra naredne godine. Mihailo Terzibašić je predstavnik ugledne beogradske porodice koja je i u kasnijem periodu imala istaknutu ulogu u životu beogradske varoši. Terzibašić je bio predsednik opštine u vreme kad je turski paša, 6. aprila 1867. svečano predao ključeve šest srpskih gradova knezu Mihailu Obrenoviću.

Jedan od najistaknutijih gradonačelnika Beograda svakako je i dugogodišnji predsednik vlade Kraljevine Srbije Nikola Pašić. On je u dva mandata upravljao gradom, a njegov učinak se ugledao u tome što je uspeo da raspiše velike zajmove grada, ali i da kaldrmiše glavne ulice prestonice.

Svi gradonačelnici Beograda u novovekovnoj Srbiji

Kneževina Srbija

Ilija Čarapić (7.5.1839 – 27.5.1840-)

Miloš Bogićević (28.5.1840 – 24.9. 1840.)

Mladen Žujović (25.9.1840 – kraj 1841)

Stojan Delimirković (1855)

Marko Stojković (1861 -1862)

Jovan Smiljanić (1865 – 1866)

Gligorije Jovanović (1866)

Mihailo Terzibašić (6.9.1866 – 14.9. 1867.)

Jovan Nikolić-Čokojić (14.9.1867 – 1868.)

Vasilije Ivanović (1868)

Gligorije Jovanović (1868)

Aćim Čumić (1869)

Arsa Lukić (27.12.1869 – april 1871)

Aleksa Đurić (10.6. 1871 – 31.12. 1872)

Dimitrije Popović (30.3. 1872 – August 1878)

Aleksa Stevanović (august 1878 – oktobar 1879)

Živko Karabiberović (oktobar 1879 – 6.3.1882)

Kraljevina Srbija

Živko Karabiberović (6.3.1882 – 1.8.1884.)

Vladan Đorđević (1.8.1884 – 10.8.1885.)

Mihailo Bogićević (4.4.1886 – 4.2.1887.)

Svetomir Nikolajević (7.3.1887 – 1.9.1887.)

Živko Karabiberović (1.9.1887 – 30.12.1889.)

Nikola Pašić (30.12.1889 – 14.1.1891.)

Milovan Marinković (26.5.1891 – 22.11.1892.)

Petar Tatić (23.11.1892 – 2.4.1893.)

Milovan Marinković (6.4.1893 – 12.5.1894.)

Mihailo Bogićević (14.5.1894 – 8.11.1896.)

Nikola Stevanović (5.12.1896 – 31.12.1896.)

Nikola Pašić (10.1.1897 – 13.11.1897.)

Nikola Stevanović (13.11.1897 – 14.11.1899.)

Antonije Pantović (20.11.1899 – 13.4.1901.)

Milovan Marinković (28.5.1901 – 6.11. 1902.)

Nikola Stamenković (28.3.1903 – 11.8. 1903.)

Kosta Glavinić (20.8.1903 – 20.11.1907.)

Velisav Vulović (1.1.1908 – 10.10.1909.)

Kosta Glavinić (11.4.1910 – 21.9.1910.)

Ljubomir Davidović (24.10.1910 – 19.1.1914.)

Đorđe Nestorović (1.2.1914.)

Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca

Mihailo Marjanović (početak 1919 – novembar 1919.)

Kosta Jovanović (9.11.1919 – 25.8.1920.)

Filip Filipović (25.8.1920.)

Đoka Kara-Jovanović (2.9.1920 – 3.3.1921.)

Dobra Mitrović (9.3.1921 – 12.3.1923.)

Mihailo Marjanović (22.8.1923 – 6.1.1925.)

Kosta Kumanudi (22.8.1926 – 18.2.1929.)

Miloš Savčić (14.2.1929 – 3.10.1929.)

Kraljevina Jugoslavija

Miloš Savčić (3.10.1929 – 23.5.1930.)

Milan Nešić (23.5.1930 – 12.5.1932.)

Milutin Petrović (12.5.1932 – 5.1.1935.)

Vlada Ilić (10.1.1935 – 13.9.1939.)

Vojin Đuričić (13.9.1939 – 20.6.1940.)

Jevrem Tomić (20.6.1940 – 12.4.1941.)

Srbija pod Silama Osovine

Ivan Milićević (12.4.1941 – 19.6.1941.)

Milosav Stojadinović (19.6.1941 – 11.9.1941.)

Dragi Jovanović (11.9.1941 – 3.10.1944.)

SFRJ

Mihajlo Ratković (1944 – 1947)

Ninko Petrović (1947 – 1951)

Đurica Jojkić (1951 – 1954)

Miloš Minić (1955 – 1957)

Đurica Jojkić (1957 – 1961)

Milijan Neoričić (1961 – 1964)

Branko Pešić (1964 – 1974)

Živorad Kovačević (1974 – 1982)

Bogdan Bogdanović (1982 – 1986)

Aleksandar Bakočević (1986 – 1990)

Milorad Unković (1990 – 1991)

SRJ

Milorad Unković (1991 – 1993)

Slobodanka Gruden (1993 – 1994)

Nebojša Čović (1994 – 1997)

Zoran Đinđić (21.2.1997 – 30.9.1997)

Vojislav Mihailović (22.1.1999 – 5.10. 2000)

Milan St. Protić (5.10.2000 – 20.3. 2001)

Radmila Hrustanović (1.6.2001 – 7.3.2003)

SCG

Radmila Hrustanović (7.3.2003 – 3.10.2004)

Nenad Bogdanović (3.10.2004 – 5.6.2006)

Republika Srbija

Nenad Bogdanović (5.6.2006 – 27.9.2007.)

Zoran Alimpić (27.9.2007 – 21.7.2008.) (vršilac dužnosti)

Branislav Belić (21.7.2008 – 19.8.2008) (vršilac dužnosti)

Dragan Đilas (19.8.2008. – 18.11.2013.)

Siniša Mali (24.4.2014. -)

Izvor:

24sata

Posted on 22. oktobra 2015., in Iz istorije. Bookmark the permalink. Postavi komentar.

Postavi komentar